Personel giderleri, çoğu işletmenin en büyük maliyet kalemidir. Maaşların yanı sıra işveren payı SGK primleri de bu yükün önemli bir bölümünü oluşturur. Oysa birçok işveren, yasal olarak yararlanabileceği prim teşviklerinden habersizdir ya da şartları yanlış değerlendirdiği için bu haklarını kullanamaz. Doğru uygulanan teşvikler, yıllık bazda ciddi bir tasarruf anlamına gelir.
Teşvikler Neden Önemli?
Prim teşvikleri, istihdamı artırmak ve belirli grupların iş hayatına katılımını desteklemek amacıyla uygulanır. İşveren, şartları sağlayan çalışanlar için ödemesi gereken primin bir kısmını ya da tamamını devlet desteğiyle karşılar. Bu sayede yeni istihdam yaratmak daha düşük maliyetle mümkün olur.
En Sık Kullanılan Teşvik Türleri
- Primlerini düzenli ödeyen işverenlere sağlanan genel prim indirimi
- Kayıtlı çalışan sayısını artıran işverenlere yönelik ilave istihdam teşvikleri
- Gençlerin ve kadınların istihdamına yönelik destekler
- Engelli çalışan istihdamında işveren hissesinin karşılanması
- Mesleki eğitim ve işbaşı eğitim programlarına bağlı teşvikler
Teşvikten Yararlanmanın Temel Şartları
Teşviklerin büyük bölümünde işverenin vadesi geçmiş prim ve vergi borcunun bulunmaması, bildirgelerin süresinde verilmesi ve çalışanların kayıt dışı çalıştırılmaması gibi ortak şartlar aranır. Bu şartlardan birinin ihlali, teşvikin geriye dönük olarak iptal edilmesine ve faiziyle birlikte geri istenmesine yol açabilir.
Sık Yapılan Hatalar
Uygulamada en sık karşılaşılan hatalar; aynı çalışan için birden fazla teşvikin aynı anda uygulanmaya çalışılması, teşvik süresinin dolduğunun fark edilmemesi ve işe giriş bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle hakkın kaybedilmesidir. Ayrıca bazı teşviklerin yalnızca belirli bir tarih aralığında işe alınan çalışanlar için geçerli olduğu da çoğu zaman gözden kaçar.
Teşvik Başvurusu Nasıl Yapılır?
Teşviklerin önemli bir bölümü, aylık prim hizmet beyannamesi verilirken ilgili kanun numarasının seçilmesiyle uygulanır. Bazı teşviklerde ise işe alımdan önce kuruma başvuru yapılması ya da çalışanın belirli bir programa kayıtlı olması gerekir. Başvuru adımlarının sırası ve süreleri teşvik türüne göre değiştiği için her işe alım öncesinde durumun ayrıca değerlendirilmesi önerilir.
Kayıtların Eksiksiz Tutulması
Teşvik uygulanan her çalışan için işe giriş bildirgesi, kimlik bilgileri, eğitim belgeleri ve varsa program katılım evrakları düzenli bir dosyada saklanmalıdır. Kurumun yapacağı bir kontrolde bu belgelerin eksiksiz sunulamaması, kullanılan teşvikin geri istenmesine neden olabilir. Personel dosyalarının dijital ortamda da yedeklenmesi, hem denetim süreçlerini kolaylaştırır hem de belge kaybı riskini ortadan kaldırır.
Teşvik ve Nakit Planlaması
Prim teşvikleri yalnızca maliyeti düşürmekle kalmaz, işletmenin nakit planlamasını da kolaylaştırır. Hangi çalışan için ne kadar süreyle indirim uygulanacağı önceden bilindiğinde, yıllık personel bütçesi çok daha gerçekçi hazırlanır. Teşvik süresi dolacak çalışanlar için maliyet artışı önceden görülerek yeni dönem planlaması buna göre yapılabilir.
Düzenli Kontrolün Önemi
Teşvik mevzuatı sık güncellenir. Bu nedenle her yeni işe alımda ve her ay bordro hazırlanırken çalışanların teşvik durumunun yeniden kontrol edilmesi gerekir. Geriye dönük olarak kullanılmamış teşviklerin tespit edilmesi de mümkündür ve bu çalışma bazı işletmelerde önemli bir iade sağlayabilir.
Denge Mali Müşavirlik olarak bordro hizmeti verdiğimiz tüm işletmelerde teşvik kontrolünü her ay rutin olarak yapıyoruz. Yeni bir çalışan almadan önce bize danışmanız, hangi desteklerden yararlanabileceğinizi önceden görmenizi ve personel maliyetinizi doğru planlamanızı sağlar.
